Türkiye'nin viral kedileri: Tombili, Gli ve heykelleşen pozlar

Türkiye''de bir kedinin internette viral olması sıradan; heykelinin dikilmesi ise değil. Yine de bu, en az iki kez gerçekten oldu.

Tombili: dirseğine yaslanan kedi

Kadıköy Ziverbey''de yaşayan Tombili, kaldırım kenarına dirseğini dayayıp yoldan geçenleri izlerken çekilen fotoğrafıyla 2016''da dünya çapında tanındı. Aynı yılın ağustos ayında ölünce mahalleli imza kampanyası başlattı ve Kadıköy Belediyesi, kedinin o meşhur pozunu birebir veren bronz bir heykeli 4 Ekim Dünya Hayvanları Koruma Günü''nde tam da oturduğu noktaya dikti. Heykel kısa süre sonra çalındı, kamuoyu tepkisi üzerine iade edildi ve bugün hâlâ yerinde.

Gli: Ayasofya''nın kedisi

2004''te Ayasofya''da doğan Gli, 16 yıl boyunca yapının içinde yaşadı; Barack Obama''nın 2009''daki ziyaretinde çekilen fotoğrafla tanındı. 2020''de öldüğünde haberi uluslararası basında yer aldı ve Ayasofya bahçesine gömüldü.

Neden bu kadar çok sokak kedisi var?

İstanbul''un kedilerle ilişkisi turistik bir klişe değil, kentsel bir gerçek. Ahşap mimarinin yaygın olduğu dönemde kediler kemirgen kontrolünün doğal parçasıydı; mahalle kültürü de beslemeyi paylaşılan bir sorumluluğa dönüştürdü. Bugün belediyeler mama istasyonları kuruyor, kısırlaştırma ve aşılama programları yürütüyor. 2004 tarihli 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu, sahipsiz hayvanların bakımını yerel yönetimlerin görevi olarak tanımlıyor.

Kültürel iz

2016 yapımı Kedi belgeseli, İstanbul''un sokak kedilerini yedi kedinin gözünden anlatarak uluslararası festivallerde gösterildi ve şehrin bu yönünü dünyaya tanıttı. Belgeselin başarısı, viral kedi fotoğraflarının aslında çok daha eski bir şehir alışkanlığının dijital yansıması olduğunu gösterdi.

Kısacası bir kedinin heykeli dikiliyorsa mesele kedi değil: mahallenin kendini o kedide tanıması.