Türkiye 2026-2030 Yapay Zeka Eylem Planını Resmen Yürürlüğe Koydu

Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı (2026-2030), ülkenin dijital teknolojiler alanında sadece bir tüketici olmaktan çıkıp yerli çözümler üreten ve hukuki çerçeveyi çizen bir aktör haline gelmesini hedefliyor. Sabah gazetesi yazarı Cenay Babaoğlu’nun kaleme aldığı incelemeye göre, 2021-2025 Ulusal Yapay Zekâ Stratejisi’nin üzerine inşa edilen bu yeni yol haritası, altyapı oluşturma döneminden dijital egemenlik ve katma değer üretimi evresine geçişi temsil ediyor. Plan, yapay zekanın teknolojik boyutunun yanı sıra kamu yönetimi, etik kurallar ve toplumsal yetkinlikler boyutunu da kapsayan detaylı bir yönetsel mimari sunuyor.

Ekosistemin Beş Dikey Katmanı

Eylem planında tanımlanan yapay zeka ekosistemi, birbirini besleyen beş dikey katman ve üç yatay bileşenden meydana geliyor. Süreç, yüksek işlem güçlerinin ihtiyaç duyduğu sürdürülebilir enerji altyapısı ile başlayıp çip ve GPU teknolojilerine dayanan hesaplama donanımlarına aktarılıyor. Veri merkezlerini kapsayan altyapı katmanının üzerinde sektörel modeller ile veri alanları konumlanıyor. Tüm bu yapı, kamu ve özel sektörde hizmet veren yapay zeka uygulamalarıyla somut faydaya dönüştürülüyor. Bu dikey sistemin sürekliliği ise yetişmiş yetenekler, finansman akışı ve algoritmik riskleri yöneten yasal düzenlemelerden oluşan yatay bileşenlerle teminat altına alınıyor.

Beş Milyon Vatandaşa Okuryazarlık Eğitimi

Strateji belgesinde 'Fark Et', 'İstifade Et', 'Üret' ve 'Yönet' başlıkları altında dört temel eksen belirlenmiş durumda. Toplam 16 eylem hedefinden oluşan bu sistem kapsamında, ilk iki yıl içerisinde 5 milyon vatandaşa yapay zeka okuryazarlığı eğitimi sunulması planlanıyor. Bununla birlikte 10 bin ileri düzey uzman ile 100 bin uygulama profesyonelinin yetiştirilmesi hedefleniyor. 'Üret' ekseninde ise Türkiye'nin kendi kültürel ve dilsel ihtiyaçlarına uygun BİLGE gibi Türkçe odaklı Milli Büyük Dil Modellerinin ve temel algoritmalarının geliştirilmesi öncelikli hedefler arasında yer alıyor. Kamu tarafında ise kararların veriye dayalı alınmasını kolaylaştıracak destek sistemleri kurulurken, Ulusal Veri Kütüphanesi aracılığıyla en az 2 bin kamu veri seti araştırmacıların kullanımına sunulacak.

10 Milyar Dolarlık Yatırım Hedefi

Açıklanan eylem planında ekonomik büyüme ve altyapı kapasitesine yönelik oldukça iddialı rakamsal hedefler bulunıyor. 2030 yılına kadar Türkiye’deki veri merkezi kurulu gücünün en az 1 gigavat seviyesine çıkarılması ve yapay zeka altyapılarına yönelik 10 milyar dolarlık finansal kaynağın harekete geçirilmesi öngörülüyor. Ayrıca kamu yatırım programlarından yapay zeka projelerine ayrılan payın en az yüzde 2 seviyesine yükseltilmesi hedefleniyor. Hukuki ve idari tarafta ise Avrupa Birliği Yapay Zekâ Yasası ile uyum çalışmaları yürütülürken, algoritmik etki değerlendirmesi ve açıklanabilirlik standartlarının getirilmesiyle kamu karar süreçlerinde denetlenebilirlik artırılmak isteniyor.

Belgede sunulan hedeflerin başarısı, sadece teknik ve finansal yatırımlara değil, aynı zamanda bürokratik ve toplumsal zihniyet değişimine dayanıyor. Babaoğlu, insani değerleri koruyan dijitalleşme yaklaşımının planın bütününe yayılmış olmasının önemine işaret ederken, bu dönüşümün yalnızca sınıflarda verilecek eğitimlerle sınırlı kalamayacağını belirtiyor. Yapay zeka uygulamalarının kamu meşruiyeti kazanabilmesi için idari süreçlerin ve yasal mevzuatın bu hıza uyum sağlaması gerektiği vurgulanıyor. Türkiye'nin bölgesel iş birlikleriyle bu hedefleri küresel ölçeğe taşıma potansiyeline dair ayrıntılara ilgililer için hazırlanan kaynak üzerinden erişilebilir.