Karadeniz'in dibinde 2400 yıllık gemi: dünyanın en eski sağlam batığı

2018''de duyurulan bir keşif, deniz arkeolojisinin en çarpıcı bulgularından biri oldu: Karadeniz''in Bulgaristan açıklarında, yaklaşık 2 kilometre derinlikte, 2.400 yıllık bir Antik Yunan ticaret gemisi neredeyse sağlam halde bulundu. BBC''nin haberine göre 23 metre uzunluğundaki gemi, direği, dümenleri ve kürek sıraları yerinde duruyor.

Nasıl bu kadar iyi korunmuş?

Cevap Karadeniz''in eşsiz kimyasında. Tuzluluğu farklı iki su kütlesi üst üste duruyor ve karışmıyor; yaklaşık 150-200 metrenin altında oksijen pratikte yok. Oksijensiz ortamda ahşabı çürüten organizmalar yaşayamıyor. Bu yüzden Karadeniz''in derinlikleri, dünyanın en iyi doğal arkeolojik saklama koşullarını sunuyor.

Neden bu geminin biçimi önemli?

Geminin tasarımı, Britanya Müzesi''ndeki ünlü "Siren Vazosu" üzerinde resmedilen gemiye çarpıcı biçimde benziyor. MÖ 480 dolaylarına tarihlenen bu vazoda Odysseus, sirenlerin şarkısını dinleyebilmek için direğe bağlanmış halde gösteriliyor. Yani arkeologlar ilk kez, o çizimdeki gemi tipinin gerçek bir örneğini üç boyutlu olarak inceleyebiliyor.

Kim buldu?

Keşif, Black Sea Maritime Archaeology Project (Black Sea MAP) kapsamında yapıldı. Ekip aslında Karadeniz''in tarih öncesi kıyı çizgisini haritalamak için çalışıyordu; üç yıllık tarama sırasında 60''tan fazla batık tespit edildi. Bunların arasında Roma dönemi gemileri ve 17. yüzyıla ait Kazak tekneleri de var.

Çıkarılacak mı?

Hayır. Gemiyi yüzeye çıkarmak, onu koruyan oksijensiz ortamdan koparmak anlamına gelirdi ve yapı hızla bozulurdu. Bunun yerine iki uzaktan kumandalı denizaltı aracıyla fotogrametrik yöntemle milimetrik dijital modeli çıkarıldı. Küçük bir örnek parça karbon-14 yöntemiyle tarihlendirildi; gerisi olduğu yerde bırakıldı.